Restauratiefoto's
Michiel van Loon Piano's & Vleugels artikelen
Droge lucht in huis en wat er aan te doen. |
|
Waar men als vleugel- of pianobezitter mee te maken heeft is het effect van wisselende luchtvochtigheid op uw piano of vleugel. In het minst erge geval ontstemt uw instrument, in het ergste geval zal de zangbodem scheuren of breken lijmverbindingen los. Daarnaast kunnen toetsen en hamers gaan vastzitten. Waarom vormt droge lucht een bedreiging voor muziekinstrumenten? Dit komt doordat ze van hout gemaakt zijn. Hout heeft de eigenschap bij droogte te krimpen en bij vochtigheid uit te zetten. Lucht is een mengsel van diverse gassen, waaronder waterdamp. Hoeveel waterdamp er in een hoeveelheid lucht kan, hangt af van de temperatuur en de druk. De druk is verder niet van belang omdat die niet noemenswaardig verandert. Een kubieke meter lucht van 5°C kan maximaal 6,8 gram waterdamp bevatten. Een kubieke meter lucht van 50°C kan maximaal 84 gram waterdamp bevatten. In beide gevallen is de relatieve luchtvochtigheid (r.v.) 100%. Als het 's winters vriest bevat de buitenlucht weinig waterdamp. Deze lucht dringt ons huis binnen en wordt opgewarmd, waardoor de relatieve vochtigheid van deze lucht enorm daalt. Deze lucht gaat vocht onttrekken aan het huis en de voorwerpen die zich in huis bevinden. Dit gaat door tot dat er evenwicht is. Het wordt voor houten meubels en muziek instrumenten gevaarlijk wanneer de r.v. veel lager is dan 40%. Zonder maatregelen kan bij aanhoudende vorst de r.v. dalen tot minder dan 20%. Het is het moeilijk om een standaard oplossing te geven. Alle huizen zijn anders, worden op verschillende wijze verwarmd, de ligging is verschillend en ook het gedrag van de bewoners is van grote invloed. Allereerst moeten we de r.v. in een huis meten vóór voordat we er uitspraken over kunnen doen.  Het meest gebruikte meetinstrument voor huishoudelijk gebruik is de haarhygrometer. Dit is een zeer onnauwkeurig instrument en helaas is over het correcte gebruik van die haarhygrometer bij de meeste mensen weinig bekend, zelfs bij verkopers.Na verloop van tijd gaat een haarhygrometer een te hoge r.v. aanwijzen. Hoe droger de lucht hoe eerder dit zal gebeuren. U kunt dit corrigeren door de haar in de meter te regenereren. Dit doet u door de meter in een natte, niet uitgewrongen doek te wikkelen en deze gedurende 1 tot 2 uur te laten liggen. Een plastic zak er omheen voorkomt dat de doek droog wordt. Zorgt u ervoor dat het stelschroefje bereikbaar blijft en het laatste gedeelte van de schaal zichtbaar is. Als de tijd om is zet u, met het stelschroefje, de meter op 96 %. Hierbij de meter niet uit de natte doek halen. Het is verstandig dit 's winters iedere maand te herhalen. Maar schaf liever een goede elektronische hygrometer aan bij een speciaalzaak, of uw pianostemmer. Voor minder dan € 100 hebt u er een die ongeveer de r.v. kan aangeven. Plaats een hygrometer niet in de zon, bij een radiator, een lamp of een andere warmtebron. Het instrument zal dan een verkeerde waarde aangeven. Geeft uw hygrometer gedurende zomer en de winter ongeveer dezelfde waarde aan, is het instrument zeer waarschijnlijk defect. Hygrometer een te lage r.v. (lager dan 40%) aan dan wordt het tijd voor maatregelen. Hieronder een aantal. Houd daarbij de hygrometer in de gaten. Van verdampingsbakjes aan de radiatoren moet u niet te veel verwachten, de hoeveelheid water die ze verdampen is eenvoudig te gering. Bovendien treedt in bepaalde types na verloop van tijd schimmelvorming op. Bijtijds bijvullen en schoonmaken is dus noodzakelijk. Planten kunnen ook een bijdrage leveren aan het op peil houden van de r.v. als u ze natuurlijk voldoende en op tijd water geeft. Voor degenen die geen centrale verwarming hebben kan een bak met water op de kachel een goedkope oplossing zijn. Let hierbij echter goed op dat het niet te vochtig wordt. Als u overweegt een luchtbevochtiger aan te schaffen, kies er dan bij voorkeur een die is voorzien van een hygrostaat. Deze houdt de r.v. constant en zorgt er bovendien voor dat het apparaat alleen werkt als het noodzakelijk is. Deze apparaten zijn echter niet goedkoop. (± € 300) Met luchtbevochtigers die langs mechanische weg water vernevelen, moet u voorzichtig zijn. Na verloop van tijd kan alles met een dunne witte laag kalk worden bedekt. Deze kalk is afkomstig uit het water. Laat u goed voorlichten alvorens u een luchtbevochtiger aanschaft. Stook het niet te warm, bij verwarming van de lucht daalt de r.v. en we hebben gezien dat naarmate de luchttemperatuur hoger is, er meer water nodig is om deze op een bepaalde r.v. te brengen. Streef niet naar een hoge r.v., tijdens vorstperiodes is een r.v. van ca. 40% voldoende. De mate waarin een huis geïsoleerd is heeft invloed op het gedrag van vocht. NB. Niet vergeten moet worden dat er ook andere meubels en muziekinstrumenten van hout, schade door droge lucht kunnen oplopen. Ook voor mensen is droge lucht niet goed. Irritatie van keel- en neusslijmvliezen kan onder meer het gevolg zijn. Voor piano’s en vleugels is de Piano Life Saver van de Dampp-Chaser Corporation gewoon de beste oplossing. |
|
